Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, Beograd, Srbija
Primljeno: 23.06.2025. godine
Revidirano: 18.07.2025. godine
Prihvaćeno: 19.07.2025. godine
UDK: 364.63-053.2/.6
343.85:343.62-053.2/.6
Strane: 53-71
Deca koja su pretrpela neki oblik nasilja često postaju korisnici usluga socijalne zaštite. Međutim, brojna istraživanja ukazuju da su upravo deca smeštena u ovom sistemu izložena različitim oblicima nasilja tokom boravka. Iako je nasilje nad decom zabranjeno mnogim međunarodnim i domaćim pravnim aktima, mali broj dokumenata posebno ističe potrebu za zaštitom dece unutar sistema socijalne zaštite. Cilj ovog rada jeste analiza normativnog okvira zaštite dece od nasilja u sistemu socijalne zaštite, sa fokusom na međunarodne standarde i pravne propise Republike Srbije. U radu se razmatraju ključni međunarodni dokumenti, uključujući Konvenciju UN o pravima deteta, Konvenciju Saveta Evrope o zaštiti dece od seksualnog iskorišćavanja i zlostavljanja, Opšte komentare Komiteta za prava deteta i Smernice UN o alternativnom staranju. Domaći normativni okvir obuhvata Ustav, Krivični zakonik, Porodični zakon, Zakon o socijalnoj zaštiti i druge relevantne propise. Zasebno su analizirane i različite politike zaštite dece od nasilja u Srbiji, uključujući Strategiju za prevenciju i zaštitu dece od nasilja i Opšti protokol za zaštitu dece od nasilja. Poseban akcenat stavljen je na Posebni protokol za zaštitu dece od nasilja u oblasti socijalne zaštite, kao jedini dokument koji se isključivo bavi zaštitom dece unutar ovog sistema. Iako su preduzeti koraci u pogledu unapređenja normativnog okvira, potrebna su dodatna empirijska istraživanja na temu nasilja nad decom koja su korisnici usluga socijalne zaštite, a naročito usluga smeštaja i jačanje institucionalnih mehanizama za delotvornu zaštitu dece od nasilja.
KLJUČNE REČI: nasilje nad decom / socijalna zaštita / alternativna briga o deci / međunarodni standardi / zakoni / politike
